Propozycje ćwiczeń percepcji słuchowej

 

1. Ćwiczenia wrażliwości słuchowej

• Wysłuchiwanie, nazywanie dźwięków dochodzących z otoczenia i ich lokalizacja (poszukiwania ukrytego zegara, słuchanie ciszy)
• różnicowanie i rozpoznawanie dźwięków przyrody, odgłosów wydawanych przez różne przedmioty, osoby (folie, darcie papieru, zegar, komputer, kapanie wody z kranu);
• wskazywanie źródła dźwięku;
• rozpoznawanie melodii piosenek
• określanie wysokości i właściwości dźwięków (długie- krótkie, wysokie- niskie, np. zabawa samolotem- my tworzymy dźwięki- dziecko lata samolotem);
• określanie tempa dźwięku (szybko- wolno), natężenia (głośno- cicho);

 

2. Ćwiczenia rytmiczne

– odtwarzanie rytmu podanego przez rodzica:

• o o  o
• oo o
• o oo
• oo oo, itd.

– przeliczanie usłyszanych dźwięków (dziecko ma małe klocki i dobiera ich tyle ile dźwięków usłyszy);

– wystukiwanie rytmu wg podanego układu klocków;

 

3. Ćwiczenia słuchu fonemowego oraz analizy i syntezy sylabowej i głoskowej

 

– Wizyta Mo- Mo: Murzynek Mo- Mo, który odwiedził Polskę, próbuje nauczyć się języka polskiego. Potrafi już wypowiadać słowa sylabami, choć czasem zapomina, jak kończą się wyrazy, które poznał. Spróbuj odgadnąć, co chciał powiedzieć Mo- Mo:  lo- (dy), ra- dio,  cu- kier, sa- mochód, ka- napa, ka- lendarz, te- lefon, to- rebka, itp.

 

– Wizyta mieszkańców z innej planety: W pewnej polskiej miejscowości pojawili się mieszkańcy z innej planety. Bardzo spodobał się im nasz język, dlatego postanowili zapamiętać jak najwięcej słów. Podczas nauki okazało się jednak, że nie mogą sobie przypomnieć sylab, którymi zaczynają się niektóre wyrazy. Podpowiedz im proszę pierwsze sylaby: sto- lik, dy- wan, ta- blica, ze- szyt, dłu- gopis, pi- saki, itp.

 

– Co jest w lodówce?- Mama zastanawia się, co ugotować na obiad. Otwiera lodówkę i wymienia nazwy produktów, które się w niej znajdują. Mówi ściszonym głosem, dlatego stojący za jej plecami Staś nie słyszy pierwszej głoski w wyrazach. Spróbuj odgadnąć, jakie produkty znajdują się w lodówce:  k- apusta, c- cytryna, p- pomidory, g- ruszki, k- kalafior, m- archew, ś- mietana, b-uraki, ś-liwki, k- otlety, rz- odsiewka, k- operek, m- asło, s- urówka, cz- osnek, m- musztarda, m- leko, itp.

 

– Papuga– Ewa dostała od mamy papugę, która potrafi mówić ale tylko głoskami. Dziewczynka zapomina, że papugi należy słuchać bardzo uważnie już od pierwszej głoski. Posłuchaj uważnie wyrazów, których Ewa przez nieuwagę zapomniała, powtórz je w całości: s- ł- o- i- k, p- a- s- t- a, k- r- e- d- k- i, g- a- r- n- e- k,  o- b- r- a- z- e- k, itp.

 

– Wąż– był sobie pewien wąż, który bardzo chciał mieć wąsy. Pewnego dnia postanowił, że doklei sobie najpierw jeden wąs, potem drugi wąs, słowem: wąsy dwa. Wąsy węża były bardzo długie- utrudniały mu pełzanie. I choć wąż zyskał wąs, nie mógł pełzać wcale. O pełzaniu marzył wciąż, aż do dnia gdy podwinął wąs– pomysłowy wąż. Dziecko
w odpowiedzi na słowo wąż udaje, że jest pełzającym wężem, gdy słyszy wyraz wąs– naśladuje gest podkręcania wąsów;

 

–Hanka- Modrooka- piosenka

Hanko modrooka, nie siadajże u Potoka,

Hanko modrooka, nie siadajże

Bo w potoku woda toczy, to zbieleją twoje oczy

Hanko modrooka nie siadajże, nie

Przy kolejnych powtórzeniach zwrotki zamieniamy wszystkie samogłoski w wyrazach (a, o, u, e. i, y), dzieci same ustalają, którą samogłoskę wykorzystają, np. „a”

Hanka- Madraanka, na sadajża a pataka

Hanka- Madraanka na sadajża naa

Ba w pataka wada tacza, ta zbalaja twaja acza

Hanka- Madraanka, na sadajża naa.

 

– Kto dołoży więcej- gromadzimy kilka klocków, dorosły kładzie trzy klocki na podłodze i mówi: Mama gotuje obiad, teraz ty dołóż jeden wyraz i jeden klocek: Mama gotuje pyszny obiad. Z kolei dorosły dokłada jeden klocek i kończy zdanie: Mama gotuje pyszny obiad dla Jasia, itd. układając jak najdłuższe zdanie. Na koniec liczymy wszystkie klocki i stwierdzamy, że ułożone zdanie składa się z x- wyrazów.

 

Przykłady wyrazów do analizy słuchowej:

Najłatwiej jest wyodrębnić:

1. Pierwszą samogłoskę w wyrazie, tworzącą samodzielną sylabę: Ala, oko, ucho, igła
2. Ostatnią spółgłoskę wyrazu: As, ul, las, dom, kosz, rak, noc,
3. Pierwszą spółgłoskę w sylabie nagłosowej: las, sok, kot,
4. Określić brakującą głoskę w wyrazie,
5. Ostatnią samogłoskę w wyrazie: Ala, osa, oko, lata,
6. Samogłoskę w śródgłosie (w środku wyrazu): nos, las,
7. Spółgłoskę w grupie: trawa, traktor,

Łatwość dokonywania analizy słuchowej wyrazów zależy także od sposobu podawania wyrazu: słowa wymawiane z przedłużaniem poszczególnych głosek są łatwiej analizowane, niż te, które wymawiamy w sposób normalny.

Najłatwiej jest wydzielić samogłoski.

 

Opracowała: Beata Mazur